علت صدای تق تق فرمان هنگام دور زدن
علت صدای تق تق فرمان هنگام دور زدن یکی از رایجترین نگرانیهایی است که رانندگان را به تعمیرگاهها میکشاند. وقتی خودروی شما هنگام پیچیدن یا دور زدن، صدای غیرعادی شبیه به «تقتق» یا «تیکتیک» ممتد تولید میکند، این یک هشدار جدی از سمت سیستم تعلیق و جلوبندی خودرو است. نادیده گرفتن این صداها نه تنها میتواند باعث از کار افتادن کامل سیستم فرمان شود، بلکه ایمنی سرنشینان را نیز در سرعتهای بالا به شدت به خطر میاندازد. در این مقاله به بررسی دقیق علل ایجاد این مشکل و راهکارهای عملی برای رفع آن میپردازیم.
چرا سیستم فرمان خودرو صدا میدهد؟
سیستم فرمان و جلوبندی خودرو مجموعهای پیچیده از قطعات متحرک است که با هم کار میکنند تا جهت حرکت خودرو را کنترل کنند. هرگونه ساییدگی، شکستگی یا کمبود روغنکاری در این قطعات، به صورت صداهای ناهنجار خود را نشان میدهد. صدای تقتق هنگام دور زدن معمولاً نشاندهنده این است که یکی از اتصالات مفصلی دچار خلاصی یا خرابی شده است.
۱. خرابی پلوس؛ شایعترین علت صدای تق تق فرمان هنگام دور زدن
بدون شک، پررنگترین علت صدای تق تق فرمان هنگام دور زدن، آسیب دیدن «سرپلوس» است. پلوس قطعهای است که نیروی گیربکس را به چرخها منتقل میکند. سرپلوسها دارای مفصلهایی هستند که به چرخ اجازه میدهند همزمان با چرخش، بالا و پایین بروند و به طرفین بچرخند.
- نحوه تشخیص: اگر صدای تقتق را فقط هنگام دور زدن کامل (چپ یا راست) میشنوید، احتمالاً سرپلوس همان سمت خراب شده است.
- دلیل خرابی: معمولاً پارگی گردگیر پلوس باعث خروج گریس مخصوص و ورود گرد و خاک به داخل مفصل میشود که منجر به استهلاک زودرس آن میگردد.
۲. مشکلات جعبه فرمان (Steering Rack)
اگر صدا از پشت فرمان و در ناحیه داشبورد احساس میشود، ممکن است مشکل از خود جعبه فرمان باشد. با گذشت زمان، دندههای داخلی جعبه فرمان یا بوشهای آن دچار خوردگی میشوند. این خوردگی باعث ایجاد لقی در قطعات شده و هنگام چرخاندن فرمان، صدای تقتق شنیده میشود.
۳. خرابی سیبکهای فرمان
سیبکها قطعاتی هستند که وظیفه اتصال چرخها به سیستم تعلیق را دارند و اجازه میدهند چرخها با چرخش فرمان تغییر جهت دهند. زمانی که سیبکها خشک شوند یا گریس خود را از دست بدهند، مفصل آنها دچار لقی میشود. این لقی هنگام وارد شدن فشار در حین دور زدن، منجر به تولید صدای تقتق میشود که اغلب با لرزش فرمان نیز همراه است.
۴. خرابی کمکفنرها و بلبرینگ کفگرد
در بالای کمکفنر، قطعهای به نام «طبق» و بلبرینگ کفگرد وجود دارد. وظیفه این بلبرینگ، تسهیل چرخش کمکفنر همزمان با چرخش فرمان است. اگر این بلبرینگ دچار گیرپاژ (قفل کردن) شود، هنگام چرخاندن فرمان، فنر به جای چرخش، روی جای خود میلغزد و صدای تقتق خشکی ایجاد میکند که بسیار آزاردهنده است.
۵. لق بودن اتصالات و پیچهای سیستم جلوبندی
گاهی علت صدای تق تق فرمان هنگام دور زدن بسیار سادهتر از چیزی است که تصور میکنید. شل شدن پیچهای طبق، بوشهای تعلیق یا حتی اتصالات میلموجگیر میتواند باعث شود قطعات در هنگام چرخش یا عبور از ناهمواریها حرکت کرده و به یکدیگر برخورد کنند.
۶. کمبود روغن هیدرولیک
اگر خودروی شما سیستم فرمان هیدرولیک دارد، پایین بودن سطح روغن هیدرولیک میتواند باعث ایجاد صداهای غیرعادی در پمپ هیدرولیک شود. اگرچه این صدا بیشتر شبیه به «ناله» یا «سوت» است، اما در موارد شدید میتواند با تقتق همراه باشد؛ زیرا پمپ نمیتواند فشار کافی را برای چرخش روان جک هیدرولیک تامین کند.
۷. خرابی طبقها و بوشهای لاستیکی
بوشهای لاستیکی وظیفه جذب ضربات و کاهش لرزشهای جاده را دارند. با فرسوده شدن و ترک خوردن این بوشها، فلز به فلز برخورد کرده و صدای تقتق ایجاد میشود. این مشکل به خصوص هنگام دور زدن در چالهها یا سرعتگیرها بیشتر خود را نشان میدهد.
چگونه از بروز این مشکل جلوگیری کنیم؟
پیشگیری همیشه کمهزینهتر از تعمیر است. برای اینکه با علت صدای تق تق فرمان هنگام دور زدن مواجه نشوید، موارد زیر را رعایت کنید:
- بازرسی دورهای گردگیرها: به صورت ماهانه گردگیرهای پلوس و سیبکها را چک کنید. اگر پارگی دیدید، بلافاصله تعویض کنید تا گریس از بین نرود.
- پرهیز از دور زدنهای ناگهانی: در سرعتهای بالا فرمان را تا انتها نچرخانید، زیرا فشار مضاعفی به پلوسها وارد میکند.
- سرویسهای جلوبندی: هر ۱۰ هزار کیلومتر سیستم جلوبندی را توسط مکانیک مجرب آچارکشی کنید.
- استفاده از قطعات باکیفیت: در صورت نیاز به تعویض قطعات، حتما از قطعات اورجینال استفاده کنید. قطعات تقلبی عمر بسیار کوتاهی دارند و خیلی زود صدای تقتق دوباره برمیگردد.
چه زمانی باید به مکانیک مراجعه کرد؟
به محض شنیدن اولین صدای تقتق، باید به تعمیرگاه مراجعه کنید. رانندگی با پلوس خراب میتواند منجر به بریدن پلوس و قفل شدن چرخ در حین حرکت شود که بسیار خطرناک است. اگر صدای تقتق با لرزش شدید فرمان یا کشیده شدن خودرو به یک سمت همراه است، خودرو را خاموش کرده و با خودروبر حمل کنید.
نتیجهگیری
علت صدای تق تق فرمان هنگام دور زدن هرچه که باشد، نشاندهنده نیاز جدی خودرو به تعمیر است. از خرابی ساده یک بوش گرفته تا آسیب دیدن سرپلوس و جعبه فرمان، همه این موارد اگر به موقع تشخیص داده شوند، با هزینه مناسب قابل تعمیر هستند. اما اگر پشت گوش انداخته شوند، میتوانند هزینههای سنگین تعمیر موتور و تعلیق و حتی حوادث جادهای را به دنبال داشته باشند.
اگر شما هم تجربه مشابهی در مورد صدای فرمان خودروی خود دارید، حتماً در بخش نظرات با ما در میان بگذارید یا سوالات فنی خود را از کارشناسان ما بپرسید تا بهترین راهکار را برای خودروی خاص شما ارائه دهیم.
